-
Sadrazamv4
instagram:sadrazam.spy Tg:Sadrazamv4
================================================================================
MİLLİ MÜCADELE SONRASI YAPILAN İLK İŞLER (1922 - 1923)
================================================================================
Milli Mücadele'nin askeri safhası, 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Ateşkes
Antlaşması ile başarıyla sona ermiştir. Askeri zaferin hemen ardından, elde edilen
bu büyük başarıyı diplomatik, siyasi ve kurumsal adımlarla taçlandırmak için
zaman kaybetmeden yoğun bir çalışma sürecine girilmiştir.
Aşağıda, Mudanya Ateşkesi ile Cumhuriyet'in İlanı (29 Ekim 1923) arasındaki
kritik geçiş döneminde atılan ilk ve en temel adımlar kronolojik ve tematik
olarak sıralanmıştır:
--------------------------------------------------------------------------------
1. SALTANATIN KALDIRILMASI (1 KASIM 1922)
--------------------------------------------------------------------------------
• Neden Yapıldı? İtilaf Devletleri, Lozan'da toplanacak barış konferansına hem
Ankara Hükümeti'ni hem de İstanbul (Osmanlı) Hükümeti'ni birlikte davet ederek
Türk tarafını bölmeyi amaçlamıştı.
• Karar ve İcraat: TBMM, çıkarılan bir kanunla Saltanat ile Halifeliği birbirinden
ayırdı. 1 Kasım 1922'de Saltanat kaldırıldı.
• Sonuçları:
- Osmanlı İmparatorluğu hukuken ve fiilen sona erdi (623 yıllık hanedan son buldu).
- Lozan'daki çift başlılık ve İtilaf Devletleri'nin oyunu bozuldu.
- "Milli Egemenlik" ilkesinin önündeki en büyük siyasi engel kaldırıldı.
- Son Osmanlı Padişahı VI. Mehmed (Vahdeddin) 17 Kasım 1922'de ülkeyi terk etti.
--------------------------------------------------------------------------------
2. LOZAN BARIŞ KONFERANSI VE ANTLAŞMASI (1922 - 1923)
--------------------------------------------------------------------------------
• Diplomatik Temsil: Ankara Hükümeti'ni temsil etmek üzere Mudanya'daki diplomatik
başarısı sebebiyle İsmet Paşa (İnönü) Dışişleri Bakanı seçilerek heyet başkanı
olarak Lozan'a gönderildi.
• İki Kesin Kırmızı Çizgi: Mustafa Kemal Paşa, heyetten iki konuda KESİNLİKLE
taviz verilmemesini istedi:
1. Ermeni Yurdu taleplerinin reddedilmesi,
2. Kapitülasyonların tamamen kaldırılması.
• Süreç ve İmzalanma: 20 Kasım 1922'de başlayan görüşmeler, kapitülasyonlar ve
Musul sorunu gibi konulardaki tıkanmalar nedeniyle Şubat 1923'te kesintiye
uğradı. İkinci tur görüşmelerin ardından 24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması
imzalandı.
• Sonuç: Yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığı ve Misak-ı Milli sınırları (Musul ve
Hatay hariç) tüm dünya tarafından resmen tanındı.
--------------------------------------------------------------------------------
3. İZMİR İKTİSAT KONGRESİ VE MİSÂK-I İKTİSADÎ (17 ŞUBAT - 4 MART 1923)
--------------------------------------------------------------------------------
• Amaç: Askeri ve siyasi zaferlerin kalıcı olabilmesi için ekonomik bağımsızlığın
şart olduğu vurgulandı. Savaşlardan harap çıkmış ülkenin ekonomi politikasını
belirlemek amacıyla toplandı.
• Kararlar: "Misâk-ı İktisadî" (Ekonomi Andı) kabul edildi.
- Yerli malı kullanımı ve üretimi teşvik edilecek.
- Yabancı tekellerden ve kapitülasyon kalıntılarından kaçınılacak.
- Hammaddesi yurt içinde olan sanayi dalları kurulacak.
- Özel sektöre kredi sağlayacak milli bankalar kurulacak.
--------------------------------------------------------------------------------
4. I. TBMM'NİN SEÇİMLERİ YENİLEMESİ VE II. TBMM'NİN AÇILMASI
--------------------------------------------------------------------------------
• I. TBMM'nin Feshi (1 Nisan 1923): Savaş döneminde açılan ilk meclis aşırı
yıpranmıştı ve içinde devrimlere karşı çıkan farklı muhalif gruplar vardı.
Yeni inkılapları gerçekleştirecek dinamik bir kadro için seçim kararı alındı.
• II. TBMM'nin Göreve Başlaması (11 Ağustos 1923): Yapılan seçimler sonucunda
oluşan II. TBMM toplandı. Bu meclis, inkılapları yapacak olan "İnkılapçı Meclis"
olarak tarihe geçti.
• Lozan'ın Onaylanması (23 Ağustos 1923): II. TBMM'nin yaptığı ilk büyük iş,
24 Temmuz'da imzalanan Lozan Barış Antlaşması'nı onaylayarak yürürlüğe sokmak
oldu.
--------------------------------------------------------------------------------
5. ANKARA'NIN BAŞKENT OLMASI (13 EKİM 1923)
--------------------------------------------------------------------------------
• Gerekçe: Ankara, Milli Mücadele'nin jeopolitik ve stratejik merkeziydi. Ayrıca
İstanbul'un işgale ve dış tehditlere açık konumu, yeni devletin merkezinin
Anadolu'nun kalbinde olmasını zorunlu kılıyordu.
• Karar: İsmet Paşa ve arkadaşlarının TBMM'ye sunduğu tek maddelik bir kanun
teklifiyle Ankara, Türkiye Devleti'nin resmi başkenti ilan edildi.
--------------------------------------------------------------------------------
6. CUMHURİYETİN İLANI VE İLK HÜKÜMETİN KURULMASI (29 EKİM 1923)
--------------------------------------------------------------------------------
• Hükümet Krizi: Ekim 1923'te Ali Fuat Paşa'nın istifası sonrası Meclis Hükümeti
sisteminden kaynaklanan bir kabine krizi yaşandı.
• Çözüm ve İlan: Mustafa Kemal Paşa, 28 Ekim gecesi "Yarın Cumhuriyeti ilan
edeceğiz" diyerek hazırlıklarını tamamladı. 29 Ekim 1923'te Anayasa değişikliği
ile Cumhuriyet ilan edildi.
• İlk Atamalar:
- Türkiye Cumhuriyeti'nin İlk Cumhurbaşkanı: Mustafa Kemal (Atatürk)
- İlk Başbakan: İsmet (İnönü)
- İlk TBMM Başkanı: Fethi (Okyar)
================================================================================
ÖZET:
Milli Mücadele'nin hemen ardından atılan bu ilk adımlar; işgal altındaki bir
enkazdan tam bağımsız, başkenti belirli, ekonomisini planlayan ve rejim krizlerini
çözmüş çağdaş bir ulus-devletin (Türkiye Cumhuriyeti) temelle
rini atmıştır.
================================================================================
MİLLİ MÜCADELE SONRASI YAPILAN İLK İŞLER (1922 - 1923)
================================================================================
Milli Mücadele'nin askeri safhası, 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Ateşkes
Antlaşması ile başarıyla sona ermiştir. Askeri zaferin hemen ardından, elde edilen
bu büyük başarıyı diplomatik, siyasi ve kurumsal adımlarla taçlandırmak için
zaman kaybetmeden yoğun bir çalışma sürecine girilmiştir.
Aşağıda, Mudanya Ateşkesi ile Cumhuriyet'in İlanı (29 Ekim 1923) arasındaki
kritik geçiş döneminde atılan ilk ve en temel adımlar kronolojik ve tematik
olarak sıralanmıştır:
--------------------------------------------------------------------------------
1. SALTANATIN KALDIRILMASI (1 KASIM 1922)
--------------------------------------------------------------------------------
• Neden Yapıldı? İtilaf Devletleri, Lozan'da toplanacak barış konferansına hem
Ankara Hükümeti'ni hem de İstanbul (Osmanlı) Hükümeti'ni birlikte davet ederek
Türk tarafını bölmeyi amaçlamıştı.
• Karar ve İcraat: TBMM, çıkarılan bir kanunla Saltanat ile Halifeliği birbirinden
ayırdı. 1 Kasım 1922'de Saltanat kaldırıldı.
• Sonuçları:
- Osmanlı İmparatorluğu hukuken ve fiilen sona erdi (623 yıllık hanedan son buldu).
- Lozan'daki çift başlılık ve İtilaf Devletleri'nin oyunu bozuldu.
- "Milli Egemenlik" ilkesinin önündeki en büyük siyasi engel kaldırıldı.
- Son Osmanlı Padişahı VI. Mehmed (Vahdeddin) 17 Kasım 1922'de ülkeyi terk etti.
--------------------------------------------------------------------------------
2. LOZAN BARIŞ KONFERANSI VE ANTLAŞMASI (1922 - 1923)
--------------------------------------------------------------------------------
• Diplomatik Temsil: Ankara Hükümeti'ni temsil etmek üzere Mudanya'daki diplomatik
başarısı sebebiyle İsmet Paşa (İnönü) Dışişleri Bakanı seçilerek heyet başkanı
olarak Lozan'a gönderildi.
• İki Kesin Kırmızı Çizgi: Mustafa Kemal Paşa, heyetten iki konuda KESİNLİKLE
taviz verilmemesini istedi:
1. Ermeni Yurdu taleplerinin reddedilmesi,
2. Kapitülasyonların tamamen kaldırılması.
• Süreç ve İmzalanma: 20 Kasım 1922'de başlayan görüşmeler, kapitülasyonlar ve
Musul sorunu gibi konulardaki tıkanmalar nedeniyle Şubat 1923'te kesintiye
uğradı. İkinci tur görüşmelerin ardından 24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması
imzalandı.
• Sonuç: Yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığı ve Misak-ı Milli sınırları (Musul ve
Hatay hariç) tüm dünya tarafından resmen tanındı.
--------------------------------------------------------------------------------
3. İZMİR İKTİSAT KONGRESİ VE MİSÂK-I İKTİSADÎ (17 ŞUBAT - 4 MART 1923)
--------------------------------------------------------------------------------
• Amaç: Askeri ve siyasi zaferlerin kalıcı olabilmesi için ekonomik bağımsızlığın
şart olduğu vurgulandı. Savaşlardan harap çıkmış ülkenin ekonomi politikasını
belirlemek amacıyla toplandı.
• Kararlar: "Misâk-ı İktisadî" (Ekonomi Andı) kabul edildi.
- Yerli malı kullanımı ve üretimi teşvik edilecek.
- Yabancı tekellerden ve kapitülasyon kalıntılarından kaçınılacak.
- Hammaddesi yurt içinde olan sanayi dalları kurulacak.
- Özel sektöre kredi sağlayacak milli bankalar kurulacak.
--------------------------------------------------------------------------------
4. I. TBMM'NİN SEÇİMLERİ YENİLEMESİ VE II. TBMM'NİN AÇILMASI
--------------------------------------------------------------------------------
• I. TBMM'nin Feshi (1 Nisan 1923): Savaş döneminde açılan ilk meclis aşırı
yıpranmıştı ve içinde devrimlere karşı çıkan farklı muhalif gruplar vardı.
Yeni inkılapları gerçekleştirecek dinamik bir kadro için seçim kararı alındı.
• II. TBMM'nin Göreve Başlaması (11 Ağustos 1923): Yapılan seçimler sonucunda
oluşan II. TBMM toplandı. Bu meclis, inkılapları yapacak olan "İnkılapçı Meclis"
olarak tarihe geçti.
• Lozan'ın Onaylanması (23 Ağustos 1923): II. TBMM'nin yaptığı ilk büyük iş,
24 Temmuz'da imzalanan Lozan Barış Antlaşması'nı onaylayarak yürürlüğe sokmak
oldu.
--------------------------------------------------------------------------------
5. ANKARA'NIN BAŞKENT OLMASI (13 EKİM 1923)
--------------------------------------------------------------------------------
• Gerekçe: Ankara, Milli Mücadele'nin jeopolitik ve stratejik merkeziydi. Ayrıca
İstanbul'un işgale ve dış tehditlere açık konumu, yeni devletin merkezinin
Anadolu'nun kalbinde olmasını zorunlu kılıyordu.
• Karar: İsmet Paşa ve arkadaşlarının TBMM'ye sunduğu tek maddelik bir kanun
teklifiyle Ankara, Türkiye Devleti'nin resmi başkenti ilan edildi.
--------------------------------------------------------------------------------
6. CUMHURİYETİN İLANI VE İLK HÜKÜMETİN KURULMASI (29 EKİM 1923)
--------------------------------------------------------------------------------
• Hükümet Krizi: Ekim 1923'te Ali Fuat Paşa'nın istifası sonrası Meclis Hükümeti
sisteminden kaynaklanan bir kabine krizi yaşandı.
• Çözüm ve İlan: Mustafa Kemal Paşa, 28 Ekim gecesi "Yarın Cumhuriyeti ilan
edeceğiz" diyerek hazırlıklarını tamamladı. 29 Ekim 1923'te Anayasa değişikliği
ile Cumhuriyet ilan edildi.
• İlk Atamalar:
- Türkiye Cumhuriyeti'nin İlk Cumhurbaşkanı: Mustafa Kemal (Atatürk)
- İlk Başbakan: İsmet (İnönü)
- İlk TBMM Başkanı: Fethi (Okyar)
================================================================================
ÖZET:
Milli Mücadele'nin hemen ardından atılan bu ilk adımlar; işgal altındaki bir
enkazdan tam bağımsız, başkenti belirli, ekonomisini planlayan ve rejim krizlerini
çözmüş çağdaş bir ulus-devletin (Türkiye Cumhuriyeti) temelle
rini atmıştır.
================================================================================
